thema opleiding en ontwikkeling
Hoe ontwikkelt u uw
inkoopcompetenties?
Iemand persoonlijkheid staat vast, maar competenties zijn trainbaar.
Nu is de vraag natuurlijk hoe een inkoper competenties kan trainen?
Een middel hiervoor is het inkoopcompetentieplan.
TEKST: GEERT GEERTSEMA*
Er is veel te doen rondom de ontwikkeling, is de inkoper ook eige- veau. Ligt de lat te hoog, dan werkt dit
gewenste competenties van
naar van zijn ICP en hij stelt hem dus
contraproductief. Over het algemeen is
inkopers. Inmiddels is duidelijk
ook voornamelijk zelf op.
het ontwikkeldoel het bereiken van het
dat de wereld van de inkoper is ver-
Het ICP bestaat uit zes stappen:
eerst hogere competentieniveau.
anderd en daarmee de competentie-
1. vaststellen huidig competentie-
eisen voor succesvol uitoefenen van
niveau;
4
zijn functie. Naast de `klassieke'
2. vaststellen gewenst competentie-
Ontwikkelingsactiviteiten
inkoopcompetenties als analytisch
niveau;
Per competentie worden concrete acti-
denken, onderhandelingvaardigheid,
3. ontwikkelingsdoelen;
viteiten vastgesteld die de inkoper de
planmatig werken en kostenbewustzijn
4. ontwikkelingsactiviteiten;
komende periode onderneemt om deze
zijn de nieuwe competenties met name
5. ondersteuning;
competentie op een hoger niveau te
klantgerichtheid, samenwerken,
6. voortgang.
tillen. Het is van belang de activiteiten
ondernemersschap en communicatieve
specifiek, meetbaar, tijdgebonden en
vaardigheden.
Vaststellen
huidig
realistisch te maken (`smart').
1
competentieniveau
360°-feedback
Het resultaat van de 360°-feedback is
5
Van het orakel van Delphi uit de
een overzicht van het niveau per com-
Ondersteuning
Griekse oudheid stamt de spreuk `ken
petentie dat de inkoper momenteel
Ondersteuning is bij competentieont-
u zelve'. Dit geldt natuurlijk ook voor
heeft.
wikkeling van groot belang. Van een
de inkoper. Naast gezonde zelfkennis
organisatie mag verwacht worden dat
hebben de mensen met wie de inkoper
Gewenst
ze hier tijd en energie in steekt. In deze
2
samenwerkt het beste zicht op de
competentieniveau
stap wordt vastgelegd wie ondersteu-
effectiviteit van de competenties die hij
Dit is het niveau per competentie dat
ning biedt en wat van hem/haar ver-
inzet. Als start van een ICP wordt dit
voor optimaal functioneren als inko-
wacht wordt in het realiseren van de
in kaart gebracht door een nulmeting
per gewenst is en dat is vastgelegd in
ontwikkeldoelen van de inkoper.
in de vorm van een 360°-feedback.
de functieomschrijving. Het opstellen
Dit is een vragenlijst over de specifieke
van de lijst van competenties en het
6
inkoopcompetenties en het huidige
definiėren van de verschillende niveaus
Voortgang
niveau daarvan dat de inkoper laat
binnen competenties kan gebeuren
Uiteraard worden er tussentijds mijlpa-
zien in de praktijk. De vragenlijst
door de inkoopmanager zelf, de afde-
len vastgesteld zodat bepaald kan wor-
wordt door de diverse interne en exter-
ling P&O of een externe. Vervolgens
den of de ondernomen activiteiten een
ne contactpersonen van de inkoper
moet de inkoopmanager bepalen welk
positieve bijdrage hebben geleverd aan
ingevuld. Dit zijn bijvoorbeeld zijn
competentieniveau voor welke inkoop-
het behalen van de doelstellingen. Is
collega-inkopers, de leidinggevende,
functie gewenst is.
de inkoper op de goede weg of ligt bij-
zijn interne klanten en externe leve-
sturing van het ICP voor de hand?
ranciers.
3
Ontwikkeldoel
Resultaten
Inkoopcompetentieplan (ICP)
Het ontwikkeldoel vaststellen is in feite
Zoals gezegd, bent u als moderne in-
Zoals we uiteindelijk allemaal zelf ver-
het gat dichten tussen het aanwezige
koopprofessional verantwoordelijk
antwoordelijk zijn voor onze loopbaan-
competentieniveau en het gewenste ni-
voor uw eigen ontwikkeling. Een ICP
28
Facto Magazine nummer 6 juni 2006
FactoJuni2006.indd 28
30-5-2006 12:23:40
thema opleiding en ontwikkeling
kan hierbij een hulpmiddel zijn om
door de jaren heen concreet te werken
aan een bevredigende loopbaan. Het
gaat erom uw eigen dromen over wat u
wilt bereiken in het inkoopvak om te
zetten in concrete doelen en activitei-
ten. Zelfsturing is hierbij het tover-
woord. Het ICP is bovendien een
mooie meetlat waarlangs u potentiėle
nieuwe functies of werkgevers kan leg-
gen. Helpen zij u uw doelstellingen te
bereiken?
Voor een organisatie levert coachen op
inkoopcompetenties vele voordelen op:
betere inkoopprofessionals binnen de
organisatie, betere interne samenwer-
king, de inkooporganisatie komt op
een hoger niveau, minder verloop on-
der inkooppersoneel, aantrekkelijker
competentiemanagement alleen inzet-
organisatie. Ook kan een externe
werkgever voor potentiėle nieuwe col-
ten als beoordelingstool. Dit maakt dat
coach worden ingezet en zijn intervi-
lega's, meer tevreden medewerkers.
de inkoper zich door gebrek aan ver-
siegroepen met collega-inkopers een
trouwen niet meer openstelt en daar-
mogelijkheid. «
Spanningsveld
mee is de kans om competentiegericht
Leidinggevenden kunnen een span-
te coachen verdwenen. Een alternatief
* Geert Geertsema is directeur van Conducto
ningsveld ervaren tussen de rol van
kan dan zijn dat de inkoper gecoacht
Inkoopprofessionals en specialist in training
coach en de rol van manager. Het ge-
wordt door een collega-(senior)inko-
en coaching op competentieontwikkeling
beurt nogal eens dat leidinggevenden
per of onafhankelijke derde binnen de
(www.conducto.nl)
Casus: ontwikkelen van de competentie `samenwerken'
Defi nitie van `samenwerken': inkoper is erop gericht samen
3. Zijn ontwikkeldoel is dan het leren stimuleren van samen-
met anderen te werken en beslissen, waarbij hij handelt vanuit
werking en hierin een voorbeeldrol spelen. Bijvoorbeeld:
gemeenschappelijke belangen.
de inkoper wordt dit jaar de initiatiefnemer om met andere
organisatieonderdelen af te stemmen welke inkoopprojec-
Competentieniveaus:
ten gezamenlijk worden opgepakt en wie welke rol daarin
1. Inkoper denkt en werkt met anderen mee als daar aanleiding
heeft.
toe is.
2. Inkoper werkt op eigen initiatief met anderen aan een
4. De ontwikkelingsactiviteiten hierbij kunnen zijn:
gezamenlijk resultaat.
a. De inkoper maakt met de afdeling Technische dienst in het
3. Inkoper stimuleert anderen in de directe omgeving om
eerste kwartaal concrete afspraken over twee gemeen-
samen te werken en vertoont hierin voorbeeldgedrag.
schappelijk inkoopprojecten (wat, wie, hoe en wanneer).
4. Inkoper inspireert en faciliteert anderen om ook buiten de
b. In het tweede kwartaal coacht de inkoper een collega-
directe werkomgeving om (bijvoorbeeld met andere
inkoper om tot dezelfde samenwerking te komen met de
marktpartijen) samen te werken.
afdeling Marketing. Hiervoor stelt hij onder andere zijn
powerpointpresentatie beschikbaar over de meerwaarde
Het ICP kan er dan als volgt uitzien:
van inkoop en helpt hij de collega met zijn plan van aanpak.
1. Uit de 360°-feedback blijkt dat de inkoper op niveau 2 zit. Hij
5. Voor het realiseren van zijn ontwikkeldoel krijgt de inkoper
werkt weliswaar geregeld samen met zijn collega's en met
ondersteuning van zijn leidinggevende met de volgende
andere bedrijfsonderdelen, maar doet dat vooral reactief.
afspraken: de inkoper wordt het eerste aanspreekpunt voor
vragen vanuit andere bedrijfsonderdelen en hij krijgt de
2. Het gewenste niveau is te komen tot niveau 3, waarbij de
ruimte om initiator te zijn voor een wekelijks uur kennis en
inkoper dus standaard meer initiatief neemt en hierin ook
ervaring delen met collega-inkopers op donderdagmiddag.
voorbeeldgedrag toont. Hij komt pas op dat niveau als hij
deze competentie continue laat zien. Het is dan zijn
6. De voortgang van de activiteiten is vast onderwerp op de
basisniveau geworden.
agenda in het wekelijkse werkoverleg. Met de leidinggeven-
de wordt ieder kwartaal het ICP in zijn geheel besproken.
Facto Magazine nummer 6 juni 2006
29
FactoJuni2006.indd 29
30-5-2006 12:23:40